تلسکوپهای شکستی
تلسکوپهای شکستی انتخابی عالی برای عکاسی نجومی از اعماق آسمان و شروع رصد چشمی با تلسکوپ هستند. برای آشنایی بیشتر با اینکه کدام تلسکوپ شکستی برای شما مناسبتر است، روی راهنمای خرید کلیک کنید.
راهنمای خرید
تلسکوپ شکستی چیست؟
تلسکوپهای شکستی سادهترین نوع تلسکوپ هستند و با استفاده از عدسیهای شیشهای، نور ورودی را بزرگنمایی و کانونی میکنند. تلسکوپهای شکستی یکی از سه دسته اصلی تلسکوپها هستند و دو دسته دیگر شامل تلسکوپهای بازتابی و تلسکوپهای ترکیبی میشوند. تلسکوپهای شکستی نخستین نوع تلسکوپ بودند که در سال ۱۶۰۸ میلادی ساخته شدند.
تلسکوپهای شکستی چگونه کار میکنند؟
تلسکوپهای شکستی با استفاده از عدسیهایی از جنس شیشه، نور را خم و در نقطه کانونی متمرکز میکنند. به فرایند خم شدن نور «شکست نور» (Refraction) گفته میشود و نام تلسکوپهای شکستی نیز از همین فرایند گرفته شده است. نور از دهانه جلویی تلسکوپ وارد میشود، از داخل لوله عبور میکند و سپس از قسمت انتهایی به چشمی یا دوربین میرسد.
تلسکوپهای شکستی برای چه کاربردهایی مناسبتر هستند؟
تلسکوپهای شکستی گزینههایی همهکاره و مناسب برای کاربردهای مختلف هستند. این تلسکوپها برای تمام سطوح تجربه مناسباند، از طریق چشمی تصویری با کنتراست بالا از آسمان شب ارائه میدهند و برای بسیاری از عکاسان نجومی، یکی از محبوبترین انتخابها به شمار میروند. اگرچه تلسکوپهای بازتابی و تلسکوپهای ترکیبی معمولاً تصاویر و نماهای بهتری از اجرامی مانند سیارات و ماه ارائه میکنند، تلسکوپهای شکستی همچنان میتوانند تجربهای بسیار خوب برای رصد چشمی فراهم کنند و پیش از استفاده نیازی به کولیمیشن (همخطسازی اپتیکی) ندارند.تلسکوپهای شکستی همچنین معمولاً کمهزینهترین نوع تلسکوپ هستند و اگر بودجه محدودی دارید، میتوانند انتخابی ایدهآل برای تلسکوپ اول شما باشند.
برای عکاسی نجومی از اعماق آسمان، بسیاری از عکاسان به تلسکوپهای شکستی تریپلت یا پتزوال باکیفیت علاقه زیادی دارند؛ زیرا این تلسکوپها با قیمت مناسب، تصاویری بسیار شارپ و با کنتراست بالا از اجرام آسمانی ارائه میدهند و خطاهای اپتیکی در آنها بسیار اندک است. به همین دلیل، ما قویاً توصیه میکنیم عکاسان مبتدی که قصد ورود به دنیای عکاسی از اعماق آسمان را دارند، کار خود را با یک تلسکوپ شکستی شروع کنند.
انواع مختلف تلسکوپهای شکستی
تلسکوپهای شکستی در انواع، اندازهها و بازههای قیمتی متنوعی عرضه میشوند. هنگام خرید یک تلسکوپ شکستی، با اصطلاحاتی مانند دوبلت (Doublet)، تریپلت (Triplet)، خطای رنگی (Chromatic Aberration)، آکروماتیک (Achromatic) و آپوکرو ماتیک (Apochromatic یا Apo) روبهرو خواهید شد. هنگام انتخاب و خرید تلسکوپ شکستی، آشنایی با معنی و تفاوت این اصطلاحات اهمیت زیادی دارد.
در ادامه، معنی و تفاوت این اصطلاحات را بررسی میکنیم تا بتوانید انتخاب آگاهانهتری داشته باشید. اگر عجله دارید، ابتدا نگاهی سریع به انواع مختلف تلسکوپهای شکستی بیندازید:
- تلسکوپ شکستی چهارجزئی / پتزوال (Quadruplet / Petzval Refractor): | $$ تا $$$$ | ۴+ عدسی | مناسب برای: عکاسی و تصویربرداری نجومی
- تلسکوپ شکستی تریپلت (Triplet Refractor):| $$ تا $$$$ | ۳ عدسی | مناسب برای: عکاسی و تصویربرداری نجومی و رصد چشمی
- تلسکوپ شکستی دوبلت آپوکروماتیک (Apochromatic Doublet Refractor): | $$ | ۴+ عدسی | مناسب برای: عکاسی و تصویربرداری نجومی و رصد با بودجه اقتصادی
تلسکوپ شکستی دوبلت آپوکروماتیک (Apochromatic Doublet Refractor)
مناسب برای عکاسان و تصویربرداران نجومی مبتدی با بودجه محدود | $$
مزایا: از نظر کیفیت اپتیکی، یک ارتقای قابلتوجه محسوب میشوند و میتوانند تصاویری بسیار باکیفیت ارائه دهند. این تلسکوپها انتخاب اول ما برای تلسکوپ عکاسی نجومی مبتدیان هستند. اگرچه این تلسکوپها بهطور کامل از خطای رنگی (Chromatic Aberration) عاری نیستند، اما همچنان تصاویر بسیار خوبی ثبت میکنند که حتی میتوانند با عملکرد برخی تلسکوپهای تریپلت رده پایینتر رقابت کنند.
خطای رنگی را میتوان با پردازش پس از ثبت تصویر (Post-Processing) ویرایش و تا حد زیادی کاهش داد. به همین دلیل، بسیاری از عکاسان و تصویربرداران نجومی که به دنبال گزینهای اقتصادی هستند، این تلسکوپها را انتخاب میکنند و میتوانند با آنها تصاویر بسیار خوبی ثبت کنند. از این تلسکوپها میتوان برای رصد چشمی نیز استفاده کرد، اما بیشتر مدلهای آنها نسبتاً کوچک هستند.
معایب: دوبلتهای آپوکروماتیک معمولاً بههمراه سهپایه یا چشمی عرضه نمیشوند، بنابراین باید مقر تلسکوپ را بهصورت جداگانه خریداری کنید. هزینه مقر ممکن است بهاندازه خود تلسکوپ یا حتی بیشتر از آن باشد. علاوه بر این، عکاسان اعماق آسمان برای ثبت ستارههایی کاملاً گرد و بدون کشیدگی با دوربینهای امروزی که به سنسورهای بزرگ مجهز هستند، به یک تختکننده میدان یا کاهنده میدان متناسب با تلسکوپ خود نیاز خواهند داشت. همانطور که پیشتر اشاره شد، دوبلتهای آپوکروماتیک همچنان مقدار کمی خطای رنگی دارند و از این نظر، در مقایسه با تریپلتهای واقعی عملکرد ضعیفتری ارائه میدهند.
مدلهای بیشتر را اینجا ببینید ...
تلسکوپ شکستی تریپلت(سه جزئی)
مناسب برای عکاسان جدی اعماق آسمان و رصدگران نجومی حرفهای
مزایا: بهعنوان یک تلسکوپ شکستی آپوکروماتیک واقعی، تریپلت میتواند یکی از بهترین تصاویر و نماهای رصدی را در میان انواع تلسکوپها ارائه دهد. برخی از عکاسان اعماق آسمان، یک تلسکوپ شکستی تریپلت یا پتزوال باکیفیت را بهترین گزینه برای عکاسی نجومی از اعماق آسمان میدانند. دلیل آن این است که این تلسکوپها خطای رنگی را بهطور کامل اصلاح میکنند و نسبت به تلسکوپهای بازتابی یا کاتادیوپتریک، تصاویر با کنتراست بالاتری ارائه میدهند. علاوه بر این، تریپلتها در رصد چشمی نیز تصاویر بسیار چشمگیری ارائه میکنند، هرچند این قابلیت معمولاً به قطر دهانه تلسکوپ محدود میشود.
معایب: کیفیت بالای تریپلتها باعث میشود قیمت بالایی داشته باشند. یک تلسکوپ شکستی تریپلت با قطر دهانه ۴ اینچ ممکن است بهاندازه یک تلسکوپ بازتابی نیوتونی ۱۲ اینچی یا حتی بیشتر قیمت داشته باشد. عکاسان نجومی همچنین برای ثبت ستارههایی کاملاً گرد و بدون کشیدگی در تصاویر، به یک تختکننده میدان یا کاهنده/تختکننده میدان نیاز دارند که خود این قطعه نیز میتواند هزینه قابلتوجهی داشته باشد
مدلهای بیشتر را اینجا ببینید ...
تلسکوپ شکستی پتزوال
مناسب برای عکاسان نجومی حرفهای در زمینه عکاسی میدانگسترده و اعماق آسمان
مزایا: امروزه در دنیای تلسکوپها، واژه پتزوال (Petzval) تقریباً به هر تلسکوپی که از چهار عدسی یا بیشتر استفاده کند، اطلاق میشود. گاهی نیز تلسکوپهای پتزوال را بر اساس تعداد عدسیها با عناوینی مانند کوادروپلت (Quadruplet، چهارعدسی)، کوینتپلت (Quintuplet، پنجعدسی) یا سکستپلت (Sextuplet، ششعدسی) معرفی میکنند.
بهطور خلاصه، در این تلسکوپها از بیش از سه عدسی استفاده میشود تا یک میدان تصویر تخت برای عکاسی نجومی ایجاد شود. به همین دلیل، تلسکوپهای پتزوال دارای تختکننده میدان داخلی در طراحی اپتیکی خود هستند که بخشی از هزینههای اضافی را حذف میکند. از آنجا که تختکننده میدان در طراحی اپتیکی تلسکوپ تعبیه شده است، دیگر نیازی به تنظیم دقیق بکفوکوس (Back Focus) ندارید. کافی است تلسکوپ را به نقطه فوکوس برسانید تا تصویری با میدان تخت به دست آورید. این ویژگی باعث میشود تلسکوپهای پتزوال برای عکاسان و تصویربرداران نجومی در تمام سطوح تجربه گزینهای ایدهآل باشند. سادگی کار با آنها در مقایسه با تلسکوپهای شکستی تریپلت، استفاده از آنها را برای افراد مبتدی آسانتر میکند و همچنین فضای بیشتری برای اضافه کردن لوازم جانبی مانند روتیترها و گایدرهای خارج از محور (OAG) به تجهیزات عکاسی فراهم میشود.
معایب: برخلاف تریپلتها و دوبلتها، بیشتر تلسکوپهای شکستی پتزوال بهطور اختصاصی برای عکاسی نجومی طراحی شدهاند و نمیتوان از آنها برای رصد چشمی استفاده کرد. همچنین، پتزوالها مانند تریپلتها معمولاً قیمت بالایی دارند.
مدلهای بیشتر را اینجا ببینید ...
خطای رنگی در تلسکوپ چیست؟
کیفیت تصویری که از یک تلسکوپ شکستی دریافت میکنید، تا حد زیادی به تعداد عدسیهای بهکاررفته در آن بستگی دارد. تلسکوپها نور قرمز، سبز و آبی (RGB) را برای تشکیل تصویر متمرکز میکنند. در حالت ایدهآل، یک تلسکوپ کامل باید بتواند تمام این رنگها را دقیقاً در یک نقطه متمرکز کند. برای دستیابی به چنین عملکردی، یک تلسکوپ شکستی باید از سه عدسی یا بیشتر استفاده کند.
بیشتر تلسکوپهای شکستی مناسب مبتدیان از نوع دوبلت هستند. از آنجا که دوبلتها تنها دو عدسی دارند، نمیتوانند هر سه رنگ اصلی RGB را بهطور همزمان در یک نقطه فوکوس کنند. نتیجه این امر ایجاد خطای رنگی (Chromatic Aberration) است؛ پدیدهای که در آن هالهها یا حاشیههای رنگی غیرطبیعی در اطراف ستارههای پرنور، سیارات یا ماه دیده میشود. خطای رنگی هم هنگام رصد چشمی از طریق چشمی قابل مشاهده است و هم در تصاویر ثبتشده با عکاسی نجومی دیده میشود.
خطای رنگی کیفیت تصویر را کاهش میدهد، اما میزان اهمیت آن تا حدی به نظر و حساسیت فردی بستگی دارد. ممکن است یک فرد مبتدی متوجه خطای رنگی نشود یا چندان برایش مهم نباشد؛ بنابراین، دوبلت میتواند کاملاً گزینه مناسبی برای شروع باشد. در مقابل، کاربران باتجربه تلسکوپ و عکاسان نجومی معمولاً ترجیح میدهند کمی بیشتر هزینه کنند و یک تلسکوپ شکستی تریپلت ردهبالاتر تهیه کنند. تلسکوپهای شکستی تریپلت نباید دچار خطای رنگی قابلتوجهی باشند.
آکروماتیک در برابر آپوکروماتیک (APO)
هنگام خرید یک تلسکوپ شکستی، دانستن تفاوت میان آکروماتیک (Achromatic) و آپوکروماتیک (Apochromatic) اهمیت زیادی دارد. اصطلاح آکروماتیک به این معناست که تلسکوپ نمیتواند هر سه رنگ اصلی نور را در یک صفحه کانونی واحد به فوکوس برساند و فقط میتواند دو رنگ را همزمان در یک نقطه متمرکز کند. بنابراین، همه تلسکوپهای شکستی دوبلت ذاتاً تا حدی دچار خطای رنگی (Chromatic Aberration) هستند.
یک تلسکوپ شکستی آپوکروماتیک (Apochromatic یا Apo) میتواند هر سه رنگ اصلی نور را در یک صفحه کانونی واحد به فوکوس برساند و به همین دلیل، دچار خطای رنگی نمیشود. تلسکوپهای شکستی تریپلت نیز بهدلیل طراحی سهعدسی خود، باید آپوکروماتیک باشند؛ زیرا سه عدسی آنها نور قرمز، سبز و آبی را در یک صفحه کانونی واحد متمرکز میکنند.
بااینحال، تعداد عدسیهای تلسکوپ تنها عامل تعیینکننده آکروماتیک یا آپوکروماتیک بودن آن نیست. نوع شیشه بهکاررفته و همچنین پوششهای روی عدسیها نیز تأثیر زیادی بر میزان خطای رنگی (Chromatic Aberration) دارند. برخی از تلسکوپهای دوبلت ردهبالاتر با عنوان «دوبلت آپو (Apo Doublet)» عرضه میشوند. این عنوان به این معناست که در آنها از شیشههای باکیفیتتر و/یا پوششهای بهتر استفاده شده تا خطای رنگی نسبت به یک دوبلت آکروماتیک ردهپایینتر تا حد بیشتری کاهش پیدا کند.
از سوی دیگر، برخی تلسکوپهای شکستی تریپلت ردهپایینتر ممکن است در استفاده از شیشههای اپتیکی باکیفیت و/یا پوششهای مناسب صرفهجویی کنند. این موضوع گاهی میتواند باعث ایجاد خطای رنگی حتی در یک تلسکوپ شکستی تریپلت شود؛ در حالی که یک تریپلت اصولاً نباید دچار خطای رنگی قابلتوجهی باشد. بنابراین، برخی تلسکوپهای شکستی دوبلت آپوکروماتیک ردهبالاتر میتوانند از نظر عملکرد، در عمل به یک تریپلت ردهپایینتر نزدیک شوند.