تلسکوپ‌های بازتابی

درباره تلسکوپ‌های بازتابی

ایزاک نیوتن در سال ۱۶۶۸ با معرفی تلسکوپ بازتابی نیوتونی، تحول بزرگی در علم نجوم ایجاد کرد. در میان جامعه نجومی، تلسکوپ‌های بازتابی معمولاً با اصطلاح «سطل‌های نوری» (Light Buckets) نیز شناخته می‌شوند. این اصطلاح به قطر دهانه بزرگ تلسکوپ‌های بازتابی اشاره دارد؛ دهانه‌ای که امکان جمع‌آوری نور بیشتر را در مقایسه با بسیاری از انواع دیگر تلسکوپ‌ها فراهم می‌کند.

تلسکوپ‌های بازتابی چگونه کار می‌کنند؟

برخلاف تلسکوپ‌های شکستی که تنها از عدسی‌ها استفاده می‌کنند، تلسکوپ‌های بازتابی برای جمع‌آوری نور از آینه‌ها بهره می‌برند. این تلسکوپ‌ها دارای یک آینه اصلی هستند که نور را روی یک آینه ثانویه متمرکز می‌کند. آینه ثانویه نیز نور را به چشمی یا دوربین هدایت می‌کند تا برای رصد یا تصویربرداری مورد استفاده قرار گیرد.

انواع تلسکوپ‌های بازتابی

تلسکوپ‌های بازتابی تصاویر بسیار خوبی ارائه می‌دهند، بدون اینکه دچار اعوجاج رنگی یا خطای رنگی (Chromatic Aberration) شوند؛ مشکلی که گاهی در تلسکوپ‌های مبتنی بر عدسی دیده می‌شود. سه نوع اصلی تلسکوپ بازتابی که معمولاً با آن‌ها روبه‌رو می‌شوید عبارت‌اند از: تلسکوپ‌های نیوتونی، کاسگرین و دابسونی که دابسونی‌ها نیز در واقع نوعی تلسکوپ نیوتونی هستند.

هرکدام از این تلسکوپ‌ها مزایای خاص خود را دارند؛ از قیمت مناسب گرفته تا قابلیت حمل آسان. آماده‌اید ببینید کدام گزینه بیشتر با نیازهای شما مطابقت دارد؟ ادامه مطلب را بخوانید تا شما را برای انتخاب تلسکوپ بازتابی مناسب برای شب‌های رصد زیر آسمان پرستاره راهنمایی کنیم.

تلسکوپ‌های نیوتونی

مناسب برای عکاسان نجومی اعماق آسمان در سطح متوسط و رصدگران نجومی

تلسکوپ‌های نیوتونی به‌دلیل طراحی ساده و استفاده آسان بسیار شناخته‌شده هستند. این تلسکوپ‌ها برای جمع‌آوری نور از یک آینه اصلی استفاده می‌کنند. هنگامی که نور وارد تلسکوپ می‌شود، پس از برخورد با آینه اصلی به سمت یک آینه ثانویه تخت و مورب بازتاب می‌شود. سپس نور از آینه ثانویه به چشمی یا دوربین می‌رسد که معمولاً در قسمت جانبی تلسکوپ قرار دارد.

عکاسان نجومی اغلب تلسکوپ‌های نیوتونی را به‌دلیل میدان دید وسیع و توانایی بالای جمع‌آوری نور انتخاب میکتتذ.

مزایا: تلسکوپ‌های نیوتونی ارزش خرید بالایی دارند، زیرا در مقایسه با بسیاری از انواع دیگر تلسکوپ‌ها، با هزینه کمتر قطر دهانه بزرگ‌تری در اختیار شما قرار می‌دهند. این تلسکوپ‌ها همه‌کاره هستند و می‌توان از آن‌ها برای رصد یا عکاسی از سحابی‌ها، کهکشان‌ها، سیارات و بسیاری از اجرام دیگر استفاده کرد. همچنین استفاده و نگهداری از آن‌ها آسان است.

معایب: تلسکوپ‌های نیوتونی، با وجود مزایای قابل‌توجهی که نسبت به برخی انواع دیگر تلسکوپ‌ها دارند، معایبی نیز دارند. این تلسکوپ‌ها ممکن است با برخی خطاهای اپتیکی مانند کُما (Coma) مواجه شوند و به کولیمیشن (هم‌خط‌سازی اپتیکی) منظم نیاز دارند که می‌تواند برای افراد مبتدی کمی چالش‌برانگیز باشد. همچنین، تلسکوپ‌هایی با قطر دهانه بزرگ‌تر و فاصله کانونی بلندتر ممکن است حجیم و سنگین باشند و قابلیت حمل کمتری داشته باشند.

اینجا میتوانید این نوع تلکسوپ ها را ببینید ...

تلسکوپ‌های دابسونی

مناسب برای جوانان، مبتدیان و رصدگران نجومی در سطح متوسط

تلسکوپ‌های دابسونی که نام خود را از ستاره‌شناس آماتور افسانه‌ای جان دابسون (John Dobson) گرفته‌اند، نوعی تلسکوپ بازتابی نیوتونی هستند که روی یک مقر سمت‌ارتفاعی (Alt-Azimuth) نصب می‌شوند. این مقر روی یک پایه چرخان حرکت می‌کند و امکان حرکت تلسکوپ به سمت بالا و پایین را فراهم می‌کند. تلسکوپ‌های دابسونی به‌دلیل استفاده آسان و قطر دهانه بزرگ شناخته شده‌اند؛ ویژگی‌ای که به آن‌ها امکان می‌دهد نور و جزئیات زیادی را جمع‌آوری کنند.

این تلسکوپ‌ها برای افرادی که به‌تازگی وارد دنیای نجوم آماتوری شده‌اند و قصد رصد چشمی آسمان شب را دارند، بسیار توصیه می‌شوند.

از آنجا که تلسکوپ‌های دابسونی در طراحی خود از تلسکوپ بازتابی نیوتونی استفاده می‌کنند، سازوکار آن‌ها مانند تلسکوپ‌های نیوتونی است، با این تفاوت که به یک مقر سمت‌ارتفاعی (Alt-Azimuth) نیز مجهز شده‌اند. این تلسکوپ‌ها از یک آینه اصلی بزرگ در انتهای لوله استفاده می‌کنند تا نور را جمع‌آوری کند. سپس این نور به یک آینه ثانویه که در نزدیکی دهانه بالایی تلسکوپ قرار دارد، بازتاب می‌شود. آینه ثانویه نور را به سمت کنار لوله هدایت می‌کند؛ جایی که چشمی قرار گرفته است.

مقر ساده سمت‌ارتفاعی تلسکوپ دابسونی امکان حرکت آسان تلسکوپ را در دو محور عمودی (ارتفاع) و افقی (سمت) فراهم می‌کند. این تلسکوپ‌ها در دو نوع مقر دستی و مقر کامپیوتری Go-To عرضه می‌شوند.

با توجه به طراحی آن‌ها، تلسکوپ‌های دابسونی برای عکاسی نجومی با نوردهی‌های طولانی توصیه نمی‌شوند. بااین‌حال، می‌توانید گوشی موبایل یا یک دوربین سیاره‌ای به تلسکوپ متصل کنید و از ماه، سیارات و خوشه‌های ستاره‌ای عکاسی کنید.

مزایا: گزینه‌ای عالی برای رصدگران مبتدی است. تلسکوپ‌های دابسونی ارزش خرید بالایی دارند، زیرا در مقایسه با بسیاری از انواع دیگر تلسکوپ‌ها، با هزینه کمتر قطر دهانه بزرگ‌تری ارائه می‌دهند. مدل‌های کوچک‌تر رومیزی (Tabletop) نیز قابلیت حمل بسیار خوبی دارند.

معایب: برای عکاسی نجومی از اعماق آسمان مناسب نیستند. مانند سایر تلسکوپ‌های بازتابی، تلسکوپ‌های دابسونی نیز به کولیمیشن (هم‌خط‌سازی اپتیکی) نیاز دارند و ممکن است با خطای کُما (Coma) مواجه شوند. مدل‌های دابسونی بزرگ‌تر نیز می‌توانند سنگین باشند و جابه‌جایی آن‌ها برای سفر دشوار باشد.

اینجا میتوانید این نوع تلکسوپ ها را ببینید ...

تلسکوپ‌های کاسگرین

مناسب برای عکاسان نجومی باتجربه در زمینه اعماق آسمان و عکاسی سیاره‌ای

تلسکوپ‌های کاسگرین از یک آینه اصلی مقعر و یک آینه ثانویه محدب استفاده می‌کنند. آینه ثانویه، نور را از طریق سوراخی در آینه اصلی به سمت چشمی که در پشت آن قرار دارد بازتاب می‌کند. این طراحی باعث می‌شود تلسکوپی جمع‌وجور با فاصله کانونی مؤثر بلند داشته باشیم.

تلسکوپ‌های کاسگرین به‌دلیل فاصله کانونی بلند و قطر دهانه بزرگ، برای رصد یا عکاسی از سیارات و ماه بسیار مناسب هستند. همچنین این تلسکوپ‌ها گزینه‌ای محبوب برای استفاده در رصدخانه‌ها به شمار می‌روند. از انواع این طراحی می‌توان به ریچی-کرِتین (Ritchey-Chrétien) و دال-کرکهام (Dall-Kirkham) اشاره کرد.

تلسکوپ‌های کاسگرین برای رصدگران یا عکاسان نجومی باتجربه‌تر توصیه می‌شوند، زیرا به‌دلیل طراحی خاص و فواصل کانونی بلندتر، استفاده از آن‌ها می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.

مزایا: عملکرد اپتیکی برتر. در مقایسه با بسیاری از انواع دیگر تلسکوپ‌ها، طراحی جمع‌وجورتری نسبت به فاصله کانونی خود دارند. همچنین به‌ندرت به کولیمیشن (هم‌خط‌سازی اپتیکی) نیاز پیدا می‌کنند.

معایب: تلسکوپ‌های کاسگرین در مقایسه با طراحی‌هایی مانند تلسکوپ‌های نیوتونی، می‌توانند گران‌تر باشند و فرایند کولیمیشن (هم‌خط‌سازی اپتیکی) پیچیده‌تری داشته باشند. آینه ثانویه در تلسکوپ بازتابی کاسگرین باعث ایجاد انسداد مرکزی می‌شود که می‌تواند کنتراست تصویر را کاهش دهد. فاصله کانونی بلند این تلسکوپ‌ها نیز استفاده از آن‌ها را برای مبتدیان چالش‌برانگیز می‌کند و عکاسان اعماق آسمان باید کار با اتوگایدینگ (Autoguiding) را در تلسکوپ‌های کاسگرین به‌خوبی یاد بگیرند.

اینجا میتوانید این نوع تلکسوپ ها را ببینید ...

تلسکوپ‌های ریچی کرتین

مناسب برای رصدخانه‌ها و عکاسان نجومی حرفه‌ای در زمینه اعماق آسمان و عکاسی سیاره‌ای

تلسکوپ ریچی-کرِتین (Ritchey-Chrétien یا RC) نوعی تلسکوپ کاسگرین است که معمولاً دارای فاصله کانونی بسیار بلند است.

اما برخلاف برخی تلسکوپ‌های کاسگرین که از یک آینه با سطح غیرکروی (Aspheric) و یک صفحه اصلاح‌کننده استفاده می‌کنند، تلسکوپ‌های RC دارای آینه‌های هذلولی (Hyperbolic) ویژه‌ای هستند. این آینه‌ها تصاویری واضح و با میدان تصویر تخت ایجاد می‌کنند.

آن‌ها همچنین در مقایسه با سایر انواع تلسکوپ‌های کاسگرین، انحنای میدان کمتری دارند. معمولاً نیازی به تخت‌کننده میدان نیست، مگر اینکه از یک دوربین با سنسور بزرگ (فرمت بزرگ) استفاده شود.

مزایا: عملکرد اپتیکی برتر. تلسکوپ‌های RC به‌دلیل داشتن میدان تصویری بسیار تخت شناخته شده‌اند. این ویژگی باعث می‌شود تصاویری شارپ و کاملاً واضح تا لبه میدان دید ثبت کنند. همچنین به‌ندرت به کولیمیشن (هم‌خط‌سازی اپتیکی) نیاز دارند و به اصلاح‌کننده‌های اپتیکی مانند اصلاح‌کننده کُما (Coma Corrector) نیازی ندارند.

معایب: تلسکوپ‌های RC دارای انسداد مرکزی بزرگی در حدود ۵۰٪ یا نزدیک به آن هستند. این انسداد می‌تواند کنتراست تصویر را کاهش دهد، به‌ویژه هنگام رصد سیارات. این تلسکوپ‌ها معمولاً نسبت به سایر انواع تلسکوپ‌ها گران‌تر هستند و مدل‌های RC با قطر دهانه بزرگ‌تر نیز می‌توانند سنگین باشند. همچنین، فاصله کانونی بلند آن‌ها باعث می‌شود خطاهای رصدی و تنظیمات برای کاربران مبتدی بیشتر نمایان شود و کار با آن‌ها برای افراد کم‌تجربه چالش‌برانگیزتر باشد.

اینجا میتوانید این نوع تلکسوپ ها را ببینید ...

آیا کمک نیاز دارید؟

تیم ما همیشه آماده است تا به شما در انتخاب تلسکوپ مناسب متناسب با نیازهایتان کمک کند. اگر سؤالی دارید یا محصول موردنظر خود را پیدا نمی‌کنید، با ما تماس بگیرید.

سوالات متداول

آیا تلسکوپ‌های بازتابی دارای خطاهای اپتیکی هستند؟

بله. اگرچه تلسکوپ‌های بازتابی به‌دلیل توانایی فوق‌العاده در جمع‌آوری نور، انتخابی محبوب برای بسیاری از عکاسان نجومی و رصدگران هستند، اما ممکن است با برخی خطاهای اپتیکی نیز مواجه شوند.

مشکلات رایج شامل کُما (Coma)، اپتیک تحت فشار (Pinched Optics)، انحنای میدان و ویگنتینگ (Vignetting) هستند. خوشبختانه، این مشکلات را می‌توان با استفاده از ابزارهای مناسب به‌راحتی برطرف کرد.

اسپایک‌های پراش (Diffraction Spikes) چیستند؟

یکی دیگر از ویژگی‌های اپتیکی تلسکوپ‌های بازتابی، وجود اسپایک‌های پراش (Diffraction Spikes) است. این اسپایک‌ها خطوط نورانی‌ای هستند که از ستاره‌ها به بیرون امتداد پیدا می‌کنند و اغلب الگویی شبیه صلیب یا ستاره ایجاد می‌کنند. این پدیده در اثر پراش نور ورودی توسط ساختارهای نگهدارنده آینه ثانویه که به آن‌ها پایه‌های عنکبوتی (Spider Vanes) گفته می‌شود، ایجاد می‌شود. برخی افراد این اسپایک‌ها را از نظر ظاهری جذاب می‌دانند، اما می‌توانند آزاردهنده باشند؛ به‌خصوص در مورد ستاره‌های پرنور و بزرگ، زیرا اسپایک پراش ممکن است روی جزئیات سحابی امتداد پیدا کرده و بخشی از آن‌ها را بپوشاند.

کُما (Coma) چیست؟

یکی از خطاهای رایج در تلسکوپ‌های بازتابی، کُما (Coma) است. کُما باعث می‌شود ستاره‌ها به شکل دنباله‌دار دیده شوند و در جهت مخالف مرکز میدان دید، حالت کشیده و دنباله‌دار پیدا کنند.

کُما در تلسکوپ‌هایی با نسبت کانونی سریع‌تر بیشتر دیده می‌شود، به‌ویژه در تلسکوپ‌هایی با نسبت کانونی کمتر از F/6. خوشبختانه، کُما را می‌توان با استفاده از یک اصلاح‌کننده کُما (Coma Corrector) به‌راحتی برطرف کرد.

اصلاح‌کننده‌های کُما از چند عنصر اپتیکی تشکیل شده‌اند که پراکندگی پرتوهای نور ایجادشده توسط آینه‌های تلسکوپ را خنثی می‌کنند. این اصلاح‌کننده‌ها با تغییر مسیر پرتوهای نوری خارج از محور باعث می‌شوند نور با دقت بیشتری در صفحه کانونی همگرا شود.

در نتیجه، ستاره‌ها در تمام میدان دید، نه فقط در مرکز، شارپ و واضح دیده می‌شوند. اصلاح‌کننده کُما معمولاً در مسیر نوری و بین فوکوسر تلسکوپ و چشمی یا دوربین قرار می‌گیرد.

کولیمیشن (Collimation) چیست؟

کولیمیشن را می‌توان نوعی تنظیم و هم‌راستاسازی اپتیکی تلسکوپ در نظر گرفت. این فرایند شامل تنظیم اجزای اپتیکی تلسکوپ است تا کاملاً در یک راستا قرار بگیرند. اگر آینه‌های تلسکوپ به‌درستی هم‌راستا نباشند، تصاویر ممکن است تار شوند و ستاره‌ها نیز به‌صورت کشیده یا distorted دیده شوند.

چگونه تلسکوپ خود را کولیمیشن (هم‌راستا) کنیم؟

می‌توانید تلسکوپ خود را با ابزارهایی مانند کولیماتور لیزری، درپوش کولیمیشن (Collimation Cap) یا به‌صورت الکترونیکی با استفاده از کولیماتور الکترونیکی Ocal کولیمیشن کنید.

می‌توانید میزان دقت کولیمیشن تلسکوپ خود را با مشاهده الگوهای هم‌مرکز در تصویر یک ستاره خارج از فوکوس بررسی کنید.

یک تلسکوپ با کولیمیشن صحیح باید الگویی متقارن و هم‌مرکز نشان دهد. در اینجا یکی از بهترین ویدئوهای آموزشی موجود برای کولیمیشن تلسکوپ نیوتونی را مشاهده می‌کنید.

قطر دهانه، نسبت کانونی و فاصله کانونی چیستند؟

با اصطلاحاتی مانند قطر دهانه، فاصله کانونی و نسبت کانونی آشنایی ندارید؟ برای آشنایی بیشتر با این مفاهیم، به صفحه زیر مراجعه کنید:

راهنمای انتخاب بهترین تلسکوپ برای مبتدیان